Een shapefile openen zonder ArcGIS

Controleer eerst of u alle onderdelen hebt

Een shapefile is niet één bestand, maar een set bestanden met dezelfde naam. Het .shp-bestand bevat de vormen, het .shx-bestand is de index die elke vorm aan haar rij koppelt, en het .dbf-bestand bevat de attributentabel. Die drie zijn verplicht. Het .prj-bestand beschrijft het coördinatenstelsel, en het .cpg-bestand noemt de tekencodering van de attributentabel. Beide zijn optioneel, maar sterk aanbevolen.

De meest voorkomende reden dat een shapefile "niet opent", is dat alleen het .shp-bestand is verstuurd of gekopieerd. Heeft iemand u één .shp gemaild, vraag dan om de hele map, het liefst als .zip. Extra bestanden zoals .sbn, .sbx, .qix of .shp.xml zijn ruimtelijke indexen en metadata; geen enkel programma heeft ze nodig om de gegevens te openen.

Houd bij het bekijken van de gegevens rekening met de grenzen van het formaat. Veldnamen in de .dbf mogen maximaal 10 tekens lang zijn, wat afgekorte kolommen zoals DESCRIPTIO verklaart. Elke shapefile bevat maar één geometrietype, dus punten, lijnen en polygonen komen altijd in aparte shapefiles. En de .shp- en .dbf-bestanden zijn elk beperkt tot 2 GB.

Een shapefile openen in QGIS

QGIS is een gratis opensource desktop-GIS voor Windows, macOS en Linux. Het is de beste keuze als u meer nodig hebt dan een snelle blik: vormen of attributen bewerken, stijlen toepassen, tabellen koppelen, meten of een kaart afdrukken. Op Linux is het meestal beschikbaar via de pakketbeheerder van de distributie, en daarom is het ook het standaardantwoord op de vraag welke shapefileviewer op Linux werkt.

Vraagt QGIS om een coördinatenstelsel, dan ontbreekt het .prj-bestand. Kies het juiste stelsel in de eigenschappen van de laag, anders komt de laag op de verkeerde plek op de kaart terecht.

1. Installeer QGIS via qgis.org of uw pakketbeheerder en start een nieuw project.
2. Sleep het .shp-bestand vanuit uw bestandsbeheerder naar het kaartvenster, of gebruik "Layer > Add Layer > Add Vector Layer" en kies het .shp-bestand.
3. Klik met de rechtermuisknop op de laag en kies "Open Attribute Table" om de velden en waarden te zien.
4. Klik met de rechtermuisknop op de laag en kies "Properties" om het coördinatenstelsel, de codering en de veldtypen te controleren.

Een shapefile bekijken op de opdrachtregel met ogrinfo

GDAL is de opensourcebibliotheek achter QGIS en veel andere tools, en wordt geleverd met de opdrachtregelprogramma's ogrinfo en ogr2ogr. Op Linux kunt u ze meestal installeren met een pakket dat gdal-bin of gdal heet; op Windows en macOS worden ze met QGIS meegeleverd of kunt u ze apart installeren. De opdrachtregel is de juiste tool voor servers, scripts en batchtaken met veel bestanden.

De optie -so toont een samenvatting in plaats van elk object: het geometrietype, het aantal objecten, de omvang, het coördinatenstelsel en de lijst met velden en hun typen. Laat de optie weg om elk object met zijn attributen te tonen. Om de shapefile naar een ander formaat om te zetten, gebruikt u ogr2ogr, bijvoorbeeld naar GeoJSON, dat elke teksteditor en veel webtools kunnen lezen.

# Samenvatting: geometrietype, aantal objecten, omvang, CRS en velden
ogrinfo -so -al roads.shp

# Omzetten naar GeoJSON in WGS84
ogr2ogr -f GeoJSON -t_srs EPSG:4326 roads.geojson roads.shp

Een shapefile openen in uw browser met FileReshape

Wilt u alleen zien wat er in een shapefile staat, dan hoeft u voor Shapefile bekijken van FileReshape niets te installeren, en het werkt op Windows, Mac, Linux, Chromebooks en tablets. Het draait in uw browser met GDAL dat voor het web is gecompileerd, dus de bestanden worden van uw eigen schijf gelezen en niet geüpload. Dat maakt het een veilige keuze als u een webviewer zoekt om een shapefile naar te uploaden, maar de gegevens vertrouwelijk zijn.

U kunt een .zip met de shapefile naar het vak slepen, of de .shp-, .shx-, .dbf- en .prj-bestanden tegelijk selecteren. In een .zip vindt de viewer de onderdelen zelf, ook in een submap, en meerdere shapefiles in één .zip worden op dezelfde kaart getekend, met een lijst om tussen hun attributentabellen te wisselen. Elke kolomkop toont de veldnaam en het type dat GDAL leest, zoals String, Integer, Real of Date. Klik op een rij om naar dat object te zoomen, of klik op een object op de kaart om de bijbehorende rij te vinden.

Zonder .prj-bestand gaat de viewer uit van WGS84 als de coördinaten op lengte- en breedtegraad lijken, en vraagt hij anders om de EPSG-code. Zonder .cpg-bestand leest hij geldige UTF-8 als UTF-8, en andere tekst met de codetabel uit de kop van de .dbf, of met Windows-1252 als die ontbreekt.

1. Open Shapefile bekijken en sleep een .zip naar het vak, of selecteer de .shp-, .shx-, .dbf- en .prj-bestanden tegelijk.
2. Bekijk de objecten op de kaart en scrol door de attributentabel eronder.
3. Klik eventueel op “Downloaden als GeoJSON” om een kopie van alle objecten in WGS84 op te slaan.

Welke optie kunt u het best gebruiken?

Gebruik de browserviewer voor een snelle blik op een bestand dat iemand u heeft gestuurd, op een computer waarop u geen software kunt of wilt installeren. De viewer kan alleen lezen, dus hij kan de bestanden niet beschadigen, maar hij kan ze ook niet bewerken. Om vlot te blijven, tekent hij maximaal 20.000 objecten per laag en toont hij de eerste 1.000 rijen in de tabel, al gelden de aantallen en de GeoJSON-download voor alle objecten. De grens is het geheugen van uw browser.

Gebruik QGIS als u wilt bewerken, stijlen toepassen, analyseren of afdrukken, of als het bestand erg groot is. Gebruik ogrinfo en ogr2ogr als u veel bestanden in een script wilt controleren of omzetten, of op een server zonder bureaublad werkt. Alle drie lezen dezelfde bestanden, dus u kunt in de browser beginnen en later overstappen op QGIS.