ArcGIS olmadan shapefile nasıl açılır?

Önce tüm parçaların elinizde olduğundan emin olun

Shapefile tek bir dosya değil, aynı adı taşıyan bir dosya grubudur. .shp dosyası geometrileri tutar, .shx dosyası her geometriyi tablodaki satırına bağlayan dizindir, .dbf dosyası ise öznitelik tablosunu içerir. Bu üçü zorunludur. .prj dosyası koordinat sistemini tanımlar, .cpg dosyası da öznitelik tablosundaki metnin karakter kodlamasını belirtir. Bu ikisi isteğe bağlıdır ama kesinlikle önerilir.

Bir shapefile'ın “açılmamasının” en yaygın nedeni, yalnızca .shp dosyasının gönderilmiş ya da kopyalanmış olmasıdır. Biri size e-postayla tek bir .shp gönderdiyse klasörün tamamını, mümkünse .zip olarak isteyin. .sbn, .sbx, .qix veya .shp.xml gibi ek dosyalar mekânsal dizinler ve meta verilerdir; verileri açmak için hiçbir programın bunlara ihtiyacı yoktur.

Verilere bakarken formatın sınırlarını aklınızda tutun. .dbf dosyasındaki alan adları en fazla 10 karakter olabilir; DESCRIPTIO gibi kısaltılmış sütunların nedeni budur. Her shapefile yalnızca bir geometri tipi tutar, bu yüzden noktalar, çizgiler ve poligonlar her zaman ayrı shapefile'larda gelir. Ayrıca .shp ve .dbf dosyalarının her biri 2 GB ile sınırlıdır.

Shapefile'ı QGIS'te açın

QGIS; Windows, macOS ve Linux için ücretsiz ve açık kaynaklı bir masaüstü CBS yazılımıdır. Hızlı bir göz atmanın ötesine geçmeniz gerektiğinde en iyi seçimdir: geometrileri veya öznitelikleri düzenlemek, sembolojiyi ayarlamak, tabloları birleştirmek, ölçüm yapmak ya da harita çıktısı almak gibi. Linux'ta genellikle dağıtımın paket yöneticisinden kurulabilir; bu da onu “Linux'ta hangi shapefile görüntüleyici çalışır?” sorusunun standart cevabı yapar.

QGIS sizden bir koordinat sistemi seçmenizi istiyorsa .prj dosyası eksiktir. Katman özelliklerinden doğru sistemi seçin; aksi hâlde katman haritada yanlış yere düşer.

1. QGIS'i qgis.org adresinden veya paket yöneticinizden kurun ve yeni bir proje başlatın.
2. .shp dosyasını dosya yöneticinizden harita penceresine sürükleyin ya da “Layer” > “Add Layer” > “Add Vector Layer” yolunu izleyip .shp dosyasını seçin.
3. Alanları ve değerleri görmek için katmana sağ tıklayıp “Open Attribute Table” seçeneğini seçin.
4. Koordinat sistemini, kodlamayı ve alan tiplerini kontrol etmek için katmana sağ tıklayıp “Properties” seçeneğini seçin.

Shapefile'ı komut satırında ogrinfo ile inceleyin

GDAL, QGIS'in ve pek çok başka aracın temelindeki açık kaynaklı kütüphanedir ve ogrinfo ile ogr2ogr komut satırı programlarıyla birlikte gelir. Linux'ta bunları genellikle gdal-bin veya gdal adlı bir paketle kurabilirsiniz; Windows ve macOS'ta QGIS ile birlikte gelirler ya da ayrıca kurulabilirler. Sunucular, betikler ve çok sayıda dosya üzerinde toplu işler için doğru araç komut satırıdır.

-so seçeneği her bir objeyi yazdırmak yerine bir özet verir: geometri tipi, obje sayısı, kapsam, koordinat sistemi ve tipleriyle birlikte alan listesi. Her objeyi öznitelikleriyle birlikte yazdırmak için -so seçeneğini çıkarın. Shapefile'ı başka bir formata dönüştürmek için ogr2ogr kullanın; örneğin herhangi bir metin düzenleyicinin ve birçok web aracının okuyabildiği GeoJSON'a.

# Özet: geometri tipi, obje sayısı, kapsam, koordinat sistemi ve alanlar
ogrinfo -so -al roads.shp

# WGS84'te GeoJSON'a dönüştürme
ogr2ogr -f GeoJSON -t_srs EPSG:4326 roads.geojson roads.shp

Shapefile'ı tarayıcınızda FileReshape ile açın

Bir shapefile'da ne olduğunu yalnızca görmek istiyorsanız FileReshape'in shapefile görüntüleyicisi kurulum gerektirmez; Windows, Mac, Linux, Chromebook ve tabletlerde çalışır. Web için derlenmiş GDAL sayesinde tarayıcınızda çalışır; dosyalar kendi diskinizden okunur ve sunucuya gönderilmez. Bu nedenle, shapefile'ınızı göstermek için bir web görüntüleyici arıyor ama verilerin gizli olması nedeniyle tereddüt ediyorsanız güvenli bir seçenektir.

Shapefile'ı içeren bir .zip bırakabilir ya da .shp, .shx, .dbf ve .prj dosyalarını birlikte seçebilirsiniz. Görüntüleyici .zip içindeki parçaları, bir alt klasörde olsalar bile kendisi bulur; tek bir .zip içindeki birden fazla shapefile aynı haritada çizilir ve öznitelik tabloları arasında geçiş yapmak için bir liste sunulur. Her sütun başlığında alan adı ve GDAL'ın okuduğu tip (String, Integer, Real veya Date gibi) görünür. Bir objeye yakınlaşmak için satırına tıklayın ya da satırını bulmak için haritadaki objeye tıklayın.

.prj dosyası yoksa görüntüleyici, koordinatlar boylam ve enleme benziyorsa WGS84 varsayar; aksi hâlde sizden EPSG kodunu ister. Türkiye'deki projeksiyonlu veriler için bu kod çoğu zaman EPSG:5254 (TUREF / TM30) gibi bir TUREF TM dilimi ya da UTM 35N–37N (EPSG:32635–32637) olur. .cpg dosyası yoksa geçerli UTF-8 metni UTF-8 olarak, diğer metinleri ise .dbf başlığındaki kod sayfasıyla, kod sayfası yoksa Windows-1252 olarak okur.

1. Shapefile görüntüleyiciyi açın ve bir .zip bırakın ya da .shp, .shx, .dbf ve .prj dosyalarını aynı anda seçin.
2. Haritadaki objelere bakın ve altındaki öznitelik tablosunda gezinin.
3. İsterseniz “GeoJSON olarak indir” düğmesine tıklayarak tüm objelerin WGS84'teki bir kopyasını kaydedin.

Hangi yöntemi kullanmalısınız?

Size gönderilen bir dosyaya, yazılım kuramadığınız ya da kurmak istemediğiniz bir bilgisayarda hızlıca bakmak için tarayıcıdaki görüntüleyiciyi kullanın. Yalnızca okuma amaçlıdır; dosyalara zarar veremez ama onları düzenleyemez de. Akıcı çalışması için katman başına en fazla 20.000 obje çizer ve tabloda ilk 1.000 satırı listeler; yine de obje sayıları ve GeoJSON indirmesi tüm objeleri kapsar. Sınırı tarayıcınızın belleği belirler.

Düzenleme, semboloji, analiz veya harita çıktısı gerektiğinde ya da dosya çok büyükse QGIS'i kullanın. Bir betikte çok sayıda dosyayı kontrol etmek veya dönüştürmek istediğinizde ya da masaüstü olmayan bir sunucuda çalışırken ogrinfo ve ogr2ogr'u kullanın. Üçü de aynı dosyaları okur; yani tarayıcıda başlayıp daha sonra QGIS'e geçebilirsiniz.